Οι διωγμοί

Η ενίσχυση του εθνικισμού των Τούρκων κυρίως μετά την επικράτηση των Νεοτούρκων (1908) και ο γερμανικός οικονομικός επεκτατισμός στην περιοχή οδήγησαν σε συστηματικούς διωγμούς των ελληνορθόδοξων πληθυσμών από το 1913. έτσι από το 1914 έως το 1919 εκτοπίστηκαν στην ενδοχώρα 150.000 Έλληνες ενώ εξαναγκάστηκαν σε «εκούσια» μετανάστευση αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες Παράλληλα οργανώθηκαν τα τάγματα εργασίας στα οποία κατατάσσονταν άνδρες πάνω από 45 ετών που οδηγούνταν για αγγαρείες σε λατομεία και δημόσια έργα στο εσωτερικό της χώρας.

Ο ελληνισμός της Δυτικής Μικράς Ασίας

Αν και οι μουσουλμανικοί πληθυσμοί αποτελούσαν τη μεγάλη πλειονότητα, οι ελληνικές ορθόδοξες κοινότητες, εύπορες και καλά οργανωμένες, είχαν έντονη και συχνά πρωταγωνιστική παρουσία. Οι Έλληνες ασχολούνταν κυρίως με το εμπόριο. Στη Σμύρνη, εμπορική πύλη για ολόκληρη την Ανατολή δραστηριοποιούνταν πολλές ελληνικές επιχειρήσεις (εμπορικοί οίκοι, ναυτιλιακές εταιρείες, τράπεζες). Παράλληλα λειτουργούσαν πολλά ελληνικά σχολεία (Ευαγγελική Σχολή, Κεντρικό Παρθεναγωγείο, Ομήρειο) και πολιτιστικοί σύλλογοι, ενώ υπήρχαν και αρκετά τυπογραφεία όπου εκδίδονταν ελληνικά βιβλία και εφημερίδες.

Η ελληνική επέκταση

Τον Οκτώβριο του 1920 ο Ελληνικός στρατός κατέλαβε αρχικά τα εδάφη της Μικράς Ασίας για τα οποία είχε εντολή από την Αντάντ. Λίγο αργότερα, ο Βενιζέλος προχώρησε στην Ανατολική Μικρά Ασία με την στήριξη πάντα των Δυτικών οι οποίοι ήθελαν να αναγκάσουν την Τουρκική κυβέρνηση να υπογράψει την Συνθήκη των Σεβρών. Οι ελληνικές δυνάμεις είχαν μία αποστολή. να νικήσουν τον στρατό του Κεμάλ και να τον αναγκάσουν σε διαπραγματεύσεις. Έτσι, ο ελληνικός στρατός αφού κατέλαβε, την άνοιξη του 1920, την Ανατολική Θράκη, προέλασε το καλοκαίρι του 1920, σε βάθος 100-150 χλμ. καταλαμβάνοντας μια ζώνη εδαφών στη Μ. Ασία κατά πολύ μεγαλύτερη από αυτή που όριζε η συνθήκη των Σεβρών η οποία είχε υπογραφεί λίγο νωρίτερα.

Η ελληνική διοίκηση της Μικράς Ασίας

Στις 2/15 Μαϊου του1919 Έλληνες στρατιώτες αποβιβάστηκαν στη Σμύρνη και κατέλαβαν την πόλη και μια περιοχή περίπου 17.000 τετρ.χιλιομέτρων με την κάλυψη του Ελληνικού, Γαλλικού και Βρετανικού ναυτικού Παράλληλα εγκαταστάθηκε στην πόλη και η ελληνική διοίκηση. Ορίστηκε επικεφαλής ο ύπατος αρμοστής Αριστείδης Στεργιάδης, έμπιστος του Βενιζέλου, με εντολή να αντιμετωπίζει ισότιμα όλους τους κατοίκους Έλληνες και Τούρκους. Οι Έλληνες της περιοχής δέχτηκαν το γεγονός με ενθουσιασμό, ενώ οι Τούρκοι αντέδρασαν αρνητικά. Παράλληλα οι Ιταλοί, που είχαν καταλάβει εδάφη νότια της ελληνικής ζώνης, δυσαρεστήθηκαν καθώς διεκδικούσαν και εκείνοι τη Σμύρνη και άρχισαν να δημιουργούν προβλήματα στον ελληνικό στρατό 

Η ελληνική εντολή

Το Συνέδριο της Ειρήνης που έκλεισε τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο συγκλήθηκε τον Ιανουάριο του 1919 στο Παρίσι με σκοπό το διακανονισμό των διαφορών μεταξύ νικητών και ηττημένων και την υπογραφή των συνθηκών της ειρήνης. Οι νικητές( Αγγλία, Γαλλία, Η.Π.Α., Ιταλία και Ιαπωνία) προσπάθησαν να εφαρμόσουν την αρχή της αυτοδιάθεσης των εθνών σε συνδυασμό με τη διασφάλιση των στρατηγικών συμφερόντων τους  (όπως εκφράστηκαν μέσα από τις μυστικές συνθήκες που υπογράφηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου) από τη μια, και τη διασφάλιση από τον “κίνδυνο” του Μπολσεβικισμού από την άλλη. Οι  σημαντικότερες αποφάσεις ελήφθησαν από τις τρεις μεγάλες  δυνάμεις, την Αγγλία, τη Γαλλία και τις Η.Π.Α., τις οποίες εκπροσωπούσαν αντιστοίχως ο Λόυδ Τζωρτζ, ο Κλεμανσώ και ο Ουίλσον Η Ελλάδα, ως νικήτρια χώρα στο πλευρό της Αντάντ κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου, ανέμενε ότι θα ικανοποιηθούν οι εδαφικές της αξιώσεις επί της ηττημένης Βουλγαρίας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, επιδιώξεις που έβρισκαν αντιμέτωπη την Ιταλία στην περιοχή της Μικράς Ασίας. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος υποβάλλει στο συνέδριο του Παρισιού υπόμνημα( Δεκέμβριος 1918) με το οποίο διεκδικούσε μια ευρύτατη ζώνη εδαφών στη δυτική Μικρά Ασία με κέντρο τη Σμύρνη, την Α. Θράκη μέχρι τα πρόθυρα της Κωνσταντινούπολης και τα νησιά Ίμβρος και Τένεδος στην είσοδο των Στενών. Κατά τη διάρκεια των εργασιών του Συνεδρίου της Ειρήνης η Ιταλία απέχει από τις εργασίες αλλά ταυτόχρονα κινείται να καταλάβει τη Σμύρνη ώστε να δημιουργήσει τετελεσμένο. Στο Συνέδριο αποφασίστηκε  να δοθεί εντολή κατοχής και διοίκησης της περιοχής της Σμύρνης στην Ελλάδα.